#DLO26 – Leesachterstand bij mbo’ers veroorzaakt door gebrek aan leesplezier: ‘’De ontlezing is erg aanwezig.”
Onze verslaggever Britt volgde een greep uit de meer dan 30 lezingen en workshops tijdens de Dag van het Literatuuronderwijs. Zij woonde in het bijzonder de programmaroutes voor mediathecarissen en mbo-docenten bij.
Jongeren ervaren weinig leesplezier, luidt de conclusie van menig spreker bij de Dag van het Literatuuronderwijs. Veel lezingen en cursussen gaan over hoe leerlingen te inspireren tot lezen, en dat is hard nodig. Eén op de drie leerlingen heeft namelijk een leesachterstand.
Een leesachterstand is een maatschappelijk en systematisch probleem dat vooral de minder welvarende leerlingen belet goed mee te gaan in de samenleving. Tegen de tijd dat scholieren mbo-studenten worden is die achterstand moeilijk in te halen. Het is dan ook een opstapeling van omstandigheden: de klassen zijn te groot; er is een lerarentekort; begrijpend lezen op het mbo is vaak technischer en fantasielozer dan begrijpend lezen bij hogere onderwijsniveaus en er is in het mbo vaak meer focus op structuur en bij het havo en vwo meer focus op context. Docent Nederlands Robert Koops erkent de ongelijkheid tussen jongeren op het vwo en mbo: ‘Vwo-leerlingen kunnen vaak meer compenseren dan mbo-studenten, ze kunnen vaak hulp inkopen en krijgen lezen vaak van huis uit mee.’
De Nederlandse maatschappij verwacht van vwo’ers dat ze goed kunnen lezen en dat ze gemakkelijk meedraaien in de kenniseconomie. Een leesachterstand is in een kenniseconomie direct een handicap. Mbo’ers worden vaak als minder slim en minder belezen gezien en krijgen minder kansen om goed te leren lezen. Dit is volgens Koops een probleem: ‘De samenleving is heel talig en wordt steeds taliger. Het verschil tussen wel kunnen lezen en niet kunnen lezen is scherper op het vwo dan op het mbo, dus in die zin hebben [mbo-studenten] er meer last van.’ Dat terwijl we een chronisch tekort aan vakmensen hebben.
De Dag van het Literatuuronderwijs biedt antwoorden en hoop. Uit gesprekken met docenten wordt duidelijk dat de nieuwe kerndoelen gericht zijn op meer lezen met focus op kritisch denken, eigentijdse contexten die aansluiten bij de belevingswereld van de mbo-studenten en op communicatie. Uit de lezingen wordt duidelijk dat er veel creatieve oplossingen zijn voor de algemene leerachterstand, Matijs Lips en Laura Timmer pleiten voor het benutten van een leesbingokaart en Gershwin Bonevacia, Ellen Deckwitz en Joost van Kersbergen leren docenten hoe meer poëzie- en hiphopinvloeden in het onderwijs te implementeren. Docent Nederlands Jilles Bosschaart wil graag zijn lessen beter inrichten, maar vindt dat de gestelde doelen weinig ruimte laten voor creatieve veranderingen in het curriculum. ‘Eer dat je iets voor elkaar krijgt, loop je twee jaar achter.’
De grootste prioriteit van Bosschaart, en docenten alom, is om leerlingen weer aan het lezen te krijgen. Methodes om dit te bereiken zijn elke les beginnen met een kwartier samen lezen, een extra lesuur puur en alleen om te lezen, meer vrijheden in de leeslijst en de connectie maken tussen fictie en wat er in de echte wereld gaande is. Bosschaart: ‘Er is veel aan de hand in de wereld, en geloof me, de kinderen weten dat dondersgoed.’
